Noordelijke witborstegel
Erinaceus roumanicus
In 1998 formeel erkend als een aparte soort, nadat genetisch onderzoek aantoonde dat het een andere soort is dan E. europaeus. Het dier heeft een kenmerkende witte vlek op de borst, waarmee het zich onderscheidt van zijn Europese verwant. In een groot deel van Oost-Europa is dit de meest voorkomende egelsoort.
- NE
- DD
- LCHuidige status: Niet bedreigd
- NT
- VU
- EN
- CR
- RE
- EW
- EX
Huidige status: Niet bedreigd
Wat betekent dit?
De beoordeling wijst op een kleiner risico op uitsterven.
De categorieën volgen de IUCN Red List.- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Mammalia
- Orde
- Eulipotyphla
- Familie
- Erinaceidae
- Onderfamilie
- Erinaceinae
- Geslacht
- Erinaceus
- Soort
- Erinaceus roumanicus
- Soortgroep
- Egels
Leer deze soort kennen
Biologie & ecologie
Leefgebied
Het verspreidingsgebied overlapt in sommige regio's met dat van de Europese egel (Erinaceus europaeus), al worden beide soorten doorgaans gescheiden door hun habitatvoorkeur en geografische spreiding. Deze soort komt voor in uiteenlopende omgevingen, waaronder bosranden, graslanden, heggen, boomgaarden, parken en tuinen in voorsteden. Hij geeft de voorkeur aan gebieden met een dichte bodemvegetatie om in te nestelen, maar heeft daarnaast open plekken nodig om voedsel te zoeken. De soort vermijdt dichte bossen met een gesloten bladerdak en extreem droge gebieden; hij gedijt juist in een mozaïek van vegetatie en open terrein, waar voedsel in overvloed aanwezig is.
Uiterlijke kenmerken
De noordelijke witborstegel is qua grootte vergelijkbaar met de Europese egel; volwassen exemplaren bereiken een lengte van 20 tot 30 centimeter en wegen tussen de 600 en 1200 gram, afhankelijk van h…
Lees de volledige tekst
De noordelijke witborstegel is qua grootte vergelijkbaar met de Europese egel; volwassen exemplaren bereiken een lengte van 20 tot 30 centimeter en wegen tussen de 600 en 1200 gram, afhankelijk van het seizoen en het geslacht. De soort onderscheidt zich door een opvallende witte vlek op de borst, waaraan hij ook zijn Nederlandse naam dankt. De stekels zijn doorgaans voorzien van banden in bruin- en crèmetinten, terwijl het gezicht vaak lichter van kleur is dan bij *E. europaeus*. De vacht op de buik varieert van crèmekleurig tot lichtbruin. De oren zijn klein en afgerond, en de ledematen zijn relatief kort maar krachtig, aangepast om te graven. Het gewicht van de dieren schommelt per seizoen; zo bouwen ze aanzienlijke vetreserves op ter voorbereiding op hun winterslaap.
Gedrag
De noordelijke witborstegel is een solitair nachtdier dat bij het vallen van de avond tevoorschijn komt om voedsel te zoeken en bij het aanbreken van de dag terugkeert naar zijn nest. Overdag maakt h…
Lees de volledige tekst
De noordelijke witborstegel is een solitair nachtdier dat bij het vallen van de avond tevoorschijn komt om voedsel te zoeken en bij het aanbreken van de dag terugkeert naar zijn nest. Overdag maakt het dier tijdelijke nesten van bladeren, gras en ander plantaardig materiaal, vaak onder heggen, struiken of in holen. Tijdens de koudere maanden – afhankelijk van het klimaat doorgaans van oktober tot april – houdt de egel een winterslaap in een beter beschermd en geïsoleerd winterverblijf. Voorafgaand aan deze winterslaap bouwt het dier vetreserves op om de winter door te kunnen komen. De soort is doorgaans territoriaal; individuen hebben leefgebieden die elkaar kunnen overlappen, waarbij interacties meestal beperkt blijven tot het voortplantingsseizoen. Bij gevaar rolt de egel zich op tot een stevige bal, waarbij hij zijn stekels als verdedigingsmiddel gebruikt.
Voeding
De noordelijke witborstegel is een opportunistische alleseter, wiens dieet grotendeels uit ongewervelde dieren bestaat. Hij voedt zich met kevers, rupsen, regenwormen, slakken en naaktslakken, evenal…
Lees de volledige tekst
De noordelijke witborstegel is een opportunistische alleseter, wiens dieet grotendeels uit ongewervelde dieren bestaat. Hij voedt zich met kevers, rupsen, regenwormen, slakken en naaktslakken, evenals met spinnen en andere geleedpotigen. Daarnaast kan hij kleine gewervelde dieren, vogeleieren en aas eten wanneer deze beschikbaar zijn. Plantaardig materiaal, zoals afgevallen fruit en bessen, kan een aanvulling vormen op het dieet, vooral in de nazomer en de herfst. De egel zoekt zijn voedsel voornamelijk op de grond; hij gebruikt zijn scherpe reuk- en gehoorzin om prooien op te sporen, waarbij hij vaak in de bodem, tussen bladafval of onder boomstammen wroet. Seizoensgebonden variaties in de beschikbaarheid van voedsel beïnvloeden de samenstelling van het dieet: in nattere maanden, wanneer ongewervelde dieren overvloediger aanwezig zijn, vormen zij een groter deel van het menu.
Voortplanting
De voortplanting bij de noordelijke witborstegel vindt doorgaans plaats tussen april en september, waarbij de meeste nesten in het late voorjaar of de vroege zomer ter wereld komen. Het paringsrituee…
Lees de volledige tekst
De voortplanting bij de noordelijke witborstegel vindt doorgaans plaats tussen april en september, waarbij de meeste nesten in het late voorjaar of de vroege zomer ter wereld komen. Het paringsritueel gaat gepaard met langdurig rondjes om elkaar heen lopen en communicatie via geuren. Na de paring vertrekt het mannetje en speelt hij geen rol meer bij de opvoeding van de jongen. De draagtijd bedraagt ongeveer 30 tot 40 dagen en een nest bestaat meestal uit vier tot zes jongen. Bij de geboorte zijn de jongen blind en nog zonder stekels; zachte, witte stekels verschijnen al na enkele uren. Na ongeveer twee weken gaan de oogjes open en rond de vier tot zes weken worden de jongen gespeend. Onder gunstige omstandigheden kan een vrouwtje in hetzelfde seizoen een tweede nest krijgen. Jongen die laat in het jaar worden geboren, moeten snel groeien om voldoende vetreserves op te bouwen voor hun eerste winterslaap. De geslachtsrijpheid wordt doorgaans in het daaropvolgende voorjaar bereikt. In het wild worden deze egels naar schatting drie tot vijf jaar oud, al kunnen sommige individuen in een beschermde omgeving een hogere leeftijd bereiken.
Communicatie
Communicatie bij de noordelijke witborstige egel is sterk afhankelijk van geur. Geurmarkering wordt gebruikt voor territoriale doeleinden en om voortplantingsbereidheid aan te geven. Akoestische communicatie omvat gesis, gesnuif, gegrom en af en toe gekrijs, met name tijdens paringsontmoetingen of wanneer de egel gestrest is. Net als bij andere egels speelt zicht een beperkte rol in sociale interacties; geur- en gehoorsignalen zijn belangrijker. Zelfbevochtigingsgedrag, waarbij de egel schuimend speeksel produceert en dit op zijn stekels smeert na het waarnemen van nieuwe geuren, is bij deze soort waargenomen, hoewel het precieze doel ervan onduidelijk blijft.
Bedreigingen
Er zijn lokale afnames gemeld in gebieden waar habitatverlies optreedt als gevolg van stedelijke uitbreiding, intensivering van de landbouw en de ontwikkeling van infrastructuur. Verkeersdoden vormen…
Lees de volledige tekst
Er zijn lokale afnames gemeld in gebieden waar habitatverlies optreedt als gevolg van stedelijke uitbreiding, intensivering van de landbouw en de ontwikkeling van infrastructuur. Verkeersdoden vormen een aanzienlijke bedreiging in veel regio's, en het gebruik van pesticiden kan de beschikbaarheid van prooien verminderen en gifstoffen in het lichaam van de egel introduceren. Predatie door huishonden en andere roofdieren kan ook een impact hebben op de populaties. Klimaatverandering zou de timing van de winterslaap en de beschikbaarheid van voedsel kunnen beïnvloeden, hoewel de langetermijneffecten hiervan op deze soort nog niet goed bekend zijn. Ondanks deze druk draagt het aanpassingsvermogen van de soort aan een breed scala aan habitats, waaronder stedelijke en semi-stedelijke gebieden, bij aan zijn veerkracht.
Deze soort als huisdier
De noordelijke witborstige egel wordt vanwege de natuurbeschermingswetgeving in de meeste delen van zijn verspreidingsgebied niet vaak als huisdier gehouden. Hij wordt echter wel regelmatig aangetrof…
Lees de volledige tekst
De noordelijke witborstige egel wordt vanwege de natuurbeschermingswetgeving in de meeste delen van zijn verspreidingsgebied niet vaak als huisdier gehouden. Hij wordt echter wel regelmatig aangetroffen in opvangcentra voor wilde dieren, met name in gevallen van verwondingen, verweesde jongen of individuen die niet het vereiste gewicht voor de winterslaap bereiken. In gevangenschap heeft de egel toegang nodig tot een insectenrijk dieet, een geschikte schuilplaats en omgevingsomstandigheden die een seizoensgebonden winterslaap mogelijk maken. Stress door hantering en opsluiting kan aanzienlijk zijn, waardoor de zorg in gevangenschap over het algemeen beperkt is tot revalidatie en kortdurende huisvesting vóór vrijlating. Fokken in gevangenschap is zeldzaam en maakt geen deel uit van gecoördineerde natuurbeschermingsinspanningen. Educatie- en bewustwordingsprogramma's in sommige landen gebruiken niet-vrijlaatbare exemplaren om diervriendelijke praktijken en habitatbehoud te promoten.
Waar leeft deze soort?
De noordelijke witborstegel komt voor in een groot deel van Oost- en Centraal-Europa; het verspreidingsgebied strekt zich uit van Polen en Tsjechië in oostelijke richting door Oekraïne tot in het westen van Rusland, en omvat tevens de Balkan, delen van de Kaukasus en het westen van Klein-Azië.
Verder lezen in de Knowledge Hub
Egelhuisjes, bladhopen en stapels houtblokken voor egels in Europa
Wilde egels in Europa hebben droge, veilige plekken nodig om te slapen, hun jongen groot te brengen en een winterslaap te houden. Ontdek hoe je een goed egelhuis kiest, bouwt en plaatst, en hoe eenvoudige stapels bladeren of houtblokken egels gratis beschutting, nestmateriaal en voedsel bieden.
Lees artikelHet jaar van de egel in Europa: hoe je in elk seizoen kunt helpen
Van winterslaap tot jonge egels in de herfst: wat de vier egelsoorten in Europa in elk seizoen doen, wat ze van jou nodig hebben en hoe je herkent wanneer een kleine egel in de herfst hulp nodig heeft.
Lees artikelGerelateerd onderzoek
Er zijn nog geen openbare onderzoeksrecords gekoppeld.
Bronnen
Gebruikte bronnen
- Amori, G., Hutterer, R., Krystufek, B., Yigit, N., Mitsain, G. & Palomo, L.J. 2010. Erinaceus roumanicus (Mediterranean assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T136344A4277706. Accessed on 15 October 2026. Bron openen