Zuidelijke witborstegel
Erinaceus concolor
Voor het eerst beschreven in 1838 door Martin. Net als zijn noordelijke tegenhanger heeft hij een opvallende witte vlek op de borst, maar hij komt voor in Zuidoost-Europa en delen van het Midden-Oosten. In tegenstelling tot veel egels uit gematigde streken kan hij goed gedijen in drogere klimaten.
- NE
- DD
- LCHuidige status: Niet bedreigd
- NT
- VU
- EN
- CR
- RE
- EW
- EX
Huidige status: Niet bedreigd
Wat betekent dit?
De beoordeling wijst op een kleiner risico op uitsterven.
De categorieën volgen de IUCN Red List.- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Mammalia
- Orde
- Eulipotyphla
- Familie
- Erinaceidae
- Onderfamilie
- Erinaceinae
- Geslacht
- Erinaceus
- Soort
- Erinaceus concolor
- Soortgroep
- Egels
Leer deze soort kennen
Biologie & ecologie
Leefgebied
Het leeft in verschillende omgevingen, waaronder droge graslanden, open bossen, struikgewas, landbouwgrond en tuinen in de voorsteden. Hij heeft de neiging om dichte bossen en extreem dorre woestijngebieden te vermijden, maar gedijt goed in mozaïeken van open en beschutte gebieden waar zowel foerageergebieden als broedplaatsen beschikbaar zijn. Deze soort bewoont vaak landschappen die door de mens zijn veranderd, op voorwaarde dat er voldoende bodembedekking en ongewervelde prooien zijn.
Uiterlijke kenmerken
De oostelijke witborstegel is qua grootte vergelijkbaar met de noordelijke witborstegel (*Erinaceus roumanicus*); volwassen exemplaren zijn doorgaans 20 tot 30 centimeter lang en wegen, afhankelijk v…
Lees de volledige tekst
De oostelijke witborstegel is qua grootte vergelijkbaar met de noordelijke witborstegel (*Erinaceus roumanicus*); volwassen exemplaren zijn doorgaans 20 tot 30 centimeter lang en wegen, afhankelijk van het seizoen en hun fysieke conditie, tussen de 600 en 1200 gram. Het dier kenmerkt zich door een opvallende witte vlek op de borst, die afsteekt tegen de overigens donkerdere vacht op de buikzijde. De stekels vertonen meestal een bandpatroon in bruin en crème, terwijl de beharing op de kop doorgaans lichter is dan bij de Europese egel (Erinaceus europaeus). De oren zijn klein en afgerond, de poten kort en stevig, en de snuit is lang en beweeglijk. Het lichaamsgewicht varieert aanzienlijk per seizoen, waarbij de dieren vóór hun winterslaap aanzienlijke vetreserves opbouwen.
Gedrag
De zuidelijke witborstegel is een solitair, nachtactief dier dat bij het invallen van de schemering tevoorschijn komt en de hele nacht doorbrengt met het zoeken naar voedsel. Overdag verblijft hij in…
Lees de volledige tekst
De zuidelijke witborstegel is een solitair, nachtactief dier dat bij het invallen van de schemering tevoorschijn komt en de hele nacht doorbrengt met het zoeken naar voedsel. Overdag verblijft hij in nesten van bladeren, gras en ander plantaardig materiaal; deze bevinden zich vaak onder struiken, in hopen tuinafval of in holen. In koudere delen van zijn verspreidingsgebied houdt de egel een winterslaap – doorgaans van november tot maart, afhankelijk van het lokale klimaat. De nesten voor de winterslaap bieden isolatie tegen de kou en kunnen meerdere seizoenen achter elkaar worden gebruikt. De grootte van het leefgebied hangt af van de kwaliteit van de omgeving en de beschikbaarheid van voedsel; tijdens zijn nachtelijke zoektochten kan het dier enkele kilometers afleggen. Bij gevaar rolt de egel zich op tot een strakke bal, zet hij zijn stekels op en laat hij sissende of snuivende geluiden horen om roofdieren af te schrikken.
Voeding
De zuidelijke witborstegel is een allesetend insecteneter die zich voornamelijk voedt met ongewervelde dieren die op de bodem leven, zoals kevers, rupsen, regenwormen, naaktslakken en huisjesslakken.…
Lees de volledige tekst
De zuidelijke witborstegel is een allesetend insecteneter die zich voornamelijk voedt met ongewervelde dieren die op de bodem leven, zoals kevers, rupsen, regenwormen, naaktslakken en huisjesslakken. Daarnaast kan hij kleine gewervelde dieren, vogeleieren en aas eten, evenals diverse plantaardige producten, waaronder bessen en afgevallen fruit. Hij zoekt zijn voedsel grotendeels op de grond, waarbij hij zijn scherpe reukvermogen inzet om prooien op te sporen onder bladafval, in de bodem of in lage vegetatie. Het dieet varieert per seizoen; in de zomer en herfst is het aanbod gevarieerder omdat er dan meer voedsel beschikbaar is. Bij droog weer geeft de egel mogelijk de voorkeur aan prooien met een hoger vochtgehalte, om zo zijn vochtbalans op peil te houden.
Voortplanting
Bij de zuidelijke witborstegel vindt de voortplanting doorgaans plaats van het voorjaar tot het begin van de herfst, met pieken in het late voorjaar en het begin van de zomer. Tijdens de paringsritue…
Lees de volledige tekst
Bij de zuidelijke witborstegel vindt de voortplanting doorgaans plaats van het voorjaar tot het begin van de herfst, met pieken in het late voorjaar en het begin van de zomer. Tijdens de paringsrituelen cirkelen de dieren langdurig om elkaar heen en vindt er interactie plaats via geursporen; daarna vertrekt het mannetje en voedt het vrouwtje de jongen alleen op. De draagtijd bedraagt ongeveer 30 tot 40 dagen en een worp bestaat meestal uit vier tot zes jongen. De jongen worden blind geboren en zijn bedekt met zachte, witte stekels die in de loop van de eerste dagen verharden. Na ongeveer twee weken gaan de ogen open en na vier tot zes weken worden de jongen gespeend. Onder gunstige omstandigheden kan een vrouwtje in hetzelfde voortplantingsseizoen een tweede nest krijgen. De geslachtsrijpheid wordt doorgaans in het daaropvolgende voorjaar bereikt en de gemiddelde levensverwachting in het wild wordt geschat op drie tot vijf jaar.
Communicatie
Communicatie bij de zuidelijke witborstige egel vindt voornamelijk plaats via geursignalen, waarbij geurmarkering wordt gebruikt voor het afbakenen van territoria en als signaal voor de voortplanting…
Lees de volledige tekst
Communicatie bij de zuidelijke witborstige egel vindt voornamelijk plaats via geursignalen, waarbij geurmarkering wordt gebruikt voor het afbakenen van territoria en als signaal voor de voortplanting. Hoewel akoestische communicatie beperkt is, kunnen individuen sissen, grommen en snuiven tijdens ontmoetingen met soortgenoten of als reactie op bedreigingen. Baltsgedrag kan bestaan uit rondcirkelen en herhaalde vocale uitwisselingen. Visuele communicatie is minimaal, aangezien de soort in omgevingen met weinig licht grotendeels afhankelijk is van reuk en gehoor. Zelfbevochtigingsgedrag, waarbij schuimend speeksel op de stekels wordt aangebracht na het waarnemen van een sterke geur, is waargenomen, hoewel de precieze functie ervan onduidelijk blijft.
Bedreigingen
Lokaal kunnen populaties afnemen door verlies van leefgebied, sterfte in het verkeer en het gebruik van bestrijdingsmiddelen; laatstgenoemde factoren verminderen het aanbod aan ongewervelde prooidieren en kunnen leiden tot secundaire vergiftiging. Ook predatie door huishonden en andere carnivoren kan invloed hebben op populaties, met name in voorstedelijke en landelijke gebieden. Klimaatverandering kan van invloed zijn op winterslaappatronen en de beschikbaarheid van prooien, al zijn de langetermijneffecten op deze soort nog niet in detail onderzocht. Ondanks deze bedreigingen komt de soort in veel gebieden nog steeds algemeen voor, waaronder in regio's met een matige menselijke activiteit.
Deze soort als huisdier
De zuidelijke witborstige egel wordt doorgaans niet als huisdier gehouden en is binnen zijn verspreidingsgebied vaak beschermd door nationale wetgeving inzake wilde dieren. Soms wordt de soort onderg…
Lees de volledige tekst
De zuidelijke witborstige egel wordt doorgaans niet als huisdier gehouden en is binnen zijn verspreidingsgebied vaak beschermd door nationale wetgeving inzake wilde dieren. Soms wordt de soort ondergebracht in opvangcentra voor gewonde of verweesde dieren, met als doel ze uiteindelijk weer in het wild uit te zetten. In gevangenschap heeft de egel een natuurlijke omgeving nodig met mogelijkheden om voedsel te zoeken, zich te verstoppen en een winterslaap te houden. Het niet voldoen aan deze behoeften kan stress en gezondheidsproblemen veroorzaken. De soort is niet goed bestand tegen langdurige gevangenschap en is het meest geschikt voor kortdurende opvang. Er bestaan geen gecoördineerde fokprogramma's in gevangenschap en de inspanningen voor natuurbehoud richten zich op de bescherming van het leefgebied, het vergroten van het publieke bewustzijn en het verminderen van bedreigingen in het wild.
Waar leeft deze soort?
De zuidelijke witborstegel komt voor in Zuidoost-Europa, delen van het Midden-Oosten en West-Azië. Het verspreidingsgebied omvat landen als Griekenland, Turkije, Cyprus, Armenië, Georgië en delen van Iran, waarbij er ook verspreide waarnemingen zijn uit omliggende gebieden.
Verder lezen in de Knowledge Hub
Egelhuisjes, bladhopen en stapels houtblokken voor egels in Europa
Wilde egels in Europa hebben droge, veilige plekken nodig om te slapen, hun jongen groot te brengen en een winterslaap te houden. Ontdek hoe je een goed egelhuis kiest, bouwt en plaatst, en hoe eenvoudige stapels bladeren of houtblokken egels gratis beschutting, nestmateriaal en voedsel bieden.
Lees artikelHet jaar van de egel in Europa: hoe je in elk seizoen kunt helpen
Van winterslaap tot jonge egels in de herfst: wat de vier egelsoorten in Europa in elk seizoen doen, wat ze van jou nodig hebben en hoe je herkent wanneer een kleine egel in de herfst hulp nodig heeft.
Lees artikelGerelateerd onderzoek
Er zijn nog geen openbare onderzoeksrecords gekoppeld.
Bronnen
Gebruikte bronnen
- Amori, G., Hutterer, R., Kryštufek, B., Yigit, N., Mitsainas, G. & Palomo, L.J. 2021. Erinaceus concolor (amended version of 2016 assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T40605A197506348. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T40605A197506348.en. Accessed on 15 October 2026. Bron openen