Witbuikegel
Atelerix albiventris
Voor het eerst beschreven in 1840 door Wagner. Dit is de enige gedomesticeerde egelsoort en ze worden wereldwijd als huisdier gehouden. Het meest kenmerkende aspect is de grote verscheidenheid aan kleurvariaties en patronen die in het wild niet voorkomen.
- NE
- DD
- LCHuidige status: Niet bedreigd
- NT
- VU
- EN
- CR
- RE
- EW
- EX
Huidige status: Niet bedreigd
Wat betekent dit?
De beoordeling wijst op een kleiner risico op uitsterven.
De categorieën volgen de IUCN Red List.- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Mammalia
- Orde
- Eulipotyphla
- Familie
- Erinaceidae
- Onderfamilie
- Erinaceinae
- Geslacht
- Atelerix
- Soort
- Atelerix albiventris
- Soortgroep
- Egels
Leer deze soort kennen
Biologie & ecologie
Leefgebied
Het is een generalist qua leefgebied die de voorkeur geeft aan savannes, droge graslanden, struikgebieden en de randen van landbouw- of bebouwde gebieden, mits er voldoende bodembedekking is. Hij vermijdt dichte tropische wouden en extreem droge woestijnen. Tijdens de heetste uren van de dag zoekt hij beschutting onder boomstammen, rotsen of in ondiepe holen, en maakt hij soms gebruik van termietenheuvels of verlaten holen van knaagdieren. Seizoensgebonden regenvalpatronen hebben een sterke invloed op zijn activiteit en foerageergedrag.
Uiterlijke kenmerken
Deze soort is klein en compact; volwassen dieren wegen tussen de 250 en 700 gram, afhankelijk van geslacht, leeftijd en seizoen. De lichaamslengte varieert doorgaans van 15 tot 22 centimeter. Het die…
Lees de volledige tekst
Deze soort is klein en compact; volwassen dieren wegen tussen de 250 en 700 gram, afhankelijk van geslacht, leeftijd en seizoen. De lichaamslengte varieert doorgaans van 15 tot 22 centimeter. Het dier heeft een korte, spitse snuit, kleine ronde oren en poten met gekromde nagels. De achterpoten hebben vier tenen in plaats van vijf, waardoor ze ook wel 'viertenige egels' worden genoemd. De rug is bedekt met scherpe stekels van keratine, die meestal zijn voorzien van banden in tinten bruin, crème of grijs. De vacht aan de buikzijde is zacht en wit tot lichtbruin van kleur; vandaar de naam *albiventris*, wat 'witbuikig' betekent. De staart is kort en gaat vaak schuil onder de vacht. De ogen zijn groot en donker en aangepast aan het nachtelijk leven, al is het gezichtsvermogen relatief slecht in vergelijking met het uitstekende reuk- en gehoorvermogen.
Gedrag
De Witbuikegel is een solitair en voornamelijk nachtactief dier dat zijn actieve uren besteedt aan het zoeken naar insecten en kleine prooien. Het dier is territoriaal en duldt buiten het voortplanti…
Lees de volledige tekst
De Witbuikegel is een solitair en voornamelijk nachtactief dier dat zijn actieve uren besteedt aan het zoeken naar insecten en kleine prooien. Het dier is territoriaal en duldt buiten het voortplantingsseizoen geen soortgenoten in de buurt. Individuen houden een territorium aan dat ze met uitwerpselen en urine markeren. Bij bedreiging rolt de egel zich op tot een stevige bal, waarbij hij zijn kwetsbare kop en buik beschermt met zijn stekels. Dit gedrag wordt aangestuurd door een goed ontwikkelde spierlaag, de *panniculus carnosus*. Hoewel het een bodembewonende soort is, kan het dier indien nodig over lage obstakels klimmen en zwemmen. Onder extreme omgevingsomstandigheden kan de egel in een staat van torpor of zomerslaap (aestivatie) raken, met name tijdens langdurige hitte of droogte.
Voeding
In zijn natuurlijke leefgebied is de Witbuikegel een opportunistische insecteneter. Zijn dieet bestaat uit onder meer kevers, rupsen, termieten, mieren, regenwormen en andere ongewervelde dieren, aangevuld met af en toe een klein gewerveld dier zoals een amfibie, hagedis of vogelei. Ook kan hij gevallen fruit, aas of schimmels eten wanneer deze beschikbaar zijn, vooral in tijden van voedselschaarste. De seizoensgebonden beschikbaarheid van prooien beïnvloedt zijn foerageergedrag; zo kunnen individuen 's nachts grote afstanden afleggen om voldoende voedsel te vinden. Dankzij zijn lange, kleverige tong en gevoelige snuit is hij bijzonder goed in staat om ondergrondse prooien op te sporen.
Voortplanting
De voortplanting van de Witbuikegel hangt samen met omgevingsfactoren, met name regenval. In het wild vindt de voortplanting voornamelijk plaats tijdens het regenseizoen, wanneer er volop voedsel bes…
Lees de volledige tekst
De voortplanting van de Witbuikegel hangt samen met omgevingsfactoren, met name regenval. In het wild vindt de voortplanting voornamelijk plaats tijdens het regenseizoen, wanneer er volop voedsel beschikbaar is. Mannetjes gaan op zoek naar vruchtbare vrouwtjes en concurreren daarbij vaak met rivalen door middel van geursporen en baltsgedrag. Na de paring vertrekt het mannetje en voedt het vrouwtje de jongen alleen op. De draagtijd bedraagt ongeveer 30 tot 40 dagen, waarna een worp van 2 tot 6 jongen ter wereld komt in een beschut nest. De jongen worden blind en zonder stekels geboren, maar binnen 24 uur verschijnen er zachte stekels. De ogen gaan na twee weken open en het spenen vindt plaats op een leeftijd van ongeveer vier tot zes weken. In het wild bereiken ze hun geslachtsrijpheid rond de vijf tot zes maanden en bedraagt de levensduur doorgaans 3 tot 5 jaar, al kunnen sommige individuen ouder worden.
Communicatie
Communicatie bij Witbuikegels verloopt voornamelijk via geur en aanraking. Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van geurmarkeringen, met name om territoriumgrenzen aan te geven en tijdens de paring. Vocale uitingen zijn zeldzaam, maar kunnen bestaan uit blazende, klikkende of snuivende geluiden in specifieke situaties, zoals bij baltsgedrag of nood. Net als andere egels vertoont dit dier gedrag dat bekendstaat als 'speekselen', waarbij het schuimend speeksel aanmaakt en dit over de stekels verspreidt. De functie van dit gedrag is nog onduidelijk, al speelt het mogelijk een rol bij geurcamouflage of chemische verdediging.
Bedreigingen
Lokale populaties worden echter bedreigd door aantasting van hun leefgebied, pesticidengebruik, bosbranden en verkeersslachtoffers. De handel in huisdieren heeft in sommige regio's geleid tot een vraag naar in het wild gevangen exemplaren, hoewel de meeste dieren in gevangenschap tegenwoordig afkomstig zijn van gevestigde foklijnen. Klimaatverandering kan de seizoenspatronen die essentieel zijn voor foerageren en voortplanting verstoren, maar de huidige gegevens over populatietrends zijn beperkt. Meer veldonderzoek is nodig om de regionale impact en de levensvatbaarheid op lange termijn in bepaalde gebieden te beoordelen.
Deze soort als huisdier
De Witbuikegel is de meest gehouden egelsoort in gevangenschap en vormt wereldwijd de basis van de handel in exotische huisdier egels. De meeste dieren in gevangenschap stammen af van Atelerix albi…
Lees de volledige tekst
De Witbuikegel is de meest gehouden egelsoort in gevangenschap en vormt wereldwijd de basis van de handel in exotische huisdier egels. De meeste dieren in gevangenschap stammen af van Atelerix albiventris en zijn vaak selectief gefokt op specifieke kleurvariaties of karaktereigenschappen. In gevangenschap hebben ze een zorgvuldig gecontroleerde omgeving nodig die hun natuurlijke temperatuurbereik (22–28 °C) nabootst en gelegenheid biedt voor nachtelijke activiteit en graafgedrag. Bij gebrek aan de juiste verzorging komen obesitas, gebitsproblemen en huidproblemen (zoals mijtinfecties) veel voor. Vanwege hun solitaire aard zijn ze niet geschikt om in groepen te worden gehouden; veel gedragsproblemen komen voort uit onjuiste omgang of stress door de leefomgeving. Hoewel de kweek in gevangenschap de druk op wilde populaties heeft verminderd, heeft dit ook geleid tot een afname van de genetische diversiteit en het ontstaan van aandoeningen die verband houden met inteelt, zoals het 'Wobbly Hedgehog Syndrome'. Verrijking van de leefomgeving, een gevarieerd dieet en regelmatige diergeneeskundige zorg zijn essentieel voor hun welzijn.
Waar leeft deze soort?
Witbuikegels zijn inheems in Centraal- en Oost-Afrika, met een verspreidingsgebied dat landen omvat als Nigeria, Ghana, Togo, Benin, Soedan, Ethiopië, Oeganda, Kenia en delen van de Democratische Republiek Congo.
In de Registry
Anonieme totalen van openbaar geregistreerde gegevens.
- Geregistreerde dieren
- 4
- Man
- 2
- Vrouw
- 2
- Geslacht onbekend
- 0
- Nesten · alle jaren
- 0
- Nesten · laatste 12 maanden
- 0
- Actieve openbare fokprogramma’s
- 1
Genetica
Genen, allelen en kleurvererving
Deze informatie is bedoeld voor educatie. Privégegevens over afstamming en eigenaren worden niet getoond.
| Kenmerk | Gen | Allelen | Overerving | Toelichting |
|---|---|---|---|---|
| Agouti / zwart-serie Kleur | A | A, a | Black behaves as incomplete recessive in the prepared THP model. | Voorbereid vanuit THP Registry calculatorregels en langjarige stamboominterpretatie. Alleen publieke samenvatting; ruwe stamboomdata is afgeschermd. |
| Bruinverdunning Kleur | B | B, b | Recessive dilution model used for colour outcome calculations. | Voorbereid voor calculatorgestuurde kleuruitkomsten in THP Registry. |
| Albino / C-serie Kleur | C | C, c | Recessive albino override in the prepared THP model. | Albino kan de zichtbare kleuruitdrukking overschrijven in het publieke model. |
| Grijsverdunning Kleur | D | D, d | Recessive dilution model used for grey outcomes. | Voorbereid voor grijze en gecombineerde verdunningsuitkomsten. |
| Roze-oog verdunning Kleur | P | P, p | Recessive model used for pink-eyed outcomes and combined colours. | Voorbereid voor pink-eyed black, blonde en verwante berekende uitkomsten. |
Kleuren, patronen en berekende uitkomsten 34
Kleur
Donkergrijs
Genetische code: AA B* C* D* P*
Overerving: Basiskleur
Basiskleuruitkomst uit de THP Registry Witbuikegel-calculator.
Kleur
Mocca donkergrijs
Genetische code: Aa B* C* D* P*
Overerving: Onvolledig recessief
Mocca-modifier op donkergrijs.
Kleur
Zwart
Genetische code: aa B* C* D* P*
Overerving: Onvolledig recessief
Zwart-serie kleuruitkomst.
Kleur
Bruin
Genetische code: AA bb C* D* P*
Overerving: Autosomaal recessief
Bruinfactor-uitkomst.
Kleur
Mocca bruin
Genetische code: Aa bb C* D* P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Gecombineerde Mocca- en bruinuitkomst.
Kleur
Chocolade
Genetische code: aa bb C* D* P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Gecombineerde zwart-serie en bruinuitkomst.
Kleur
Grijs
Genetische code: AA B* C* dd P*
Overerving: Autosomaal recessief
Grijsverdunningsuitkomst.
Kleur
Mocca grijs
Genetische code: Aa B* C* dd P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Gecombineerde Mocca- en grijsuitkomst.
Kleur
Slate blue
Genetische code: aa B* C* dd P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Zwart-serie met grijsverdunning.
Kleur
Cinnicot
Genetische code: AA B* C* D* pp
Overerving: Autosomaal recessief
Roze-oog/cinnicot-factor uitkomst.
Kleur
Mocca cinnicot
Genetische code: Aa B* C* D* pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Gecombineerde Mocca- en Cinnicot-uitkomst.
Kleur
Pink-eyed black
Genetische code: aa B* C* D* pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Zwart-serie met roze-oogfactor.
Kleur
Cinnamon
Genetische code: AA bb C* dd P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Combinatie van bruin- en grijsverdunning.
Kleur
Mocca cinnamon
Genetische code: Aa bb C* dd P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Mocca-modifier met cinnamon-uitkomst.
Kleur
Lilac
Genetische code: aa bb C* dd P*
Overerving: Gecombineerde overerving
Combinatie van zwart-serie, bruin en grijs.
Kleur
Apricot
Genetische code: AA bb C* D* pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Bruin met roze-oogfactor.
Kleur
Mocca apricot
Genetische code: Aa bb C* D* pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Mocca-modifier met apricot-uitkomst.
Kleur
Fawn
Genetische code: aa bb C* D* pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Combinatie van zwart-serie, bruin en roze-oog.
Kleur
Pale apricot
Genetische code: AA B* C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Grijsverdunning met roze-oogfactor.
Kleur
Mocca pale apricot
Genetische code: Aa B* C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Mocca-modifier met pale apricot-uitkomst.
Kleur
Copper
Genetische code: aa B* C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Zwart-serie, grijsverdunning en roze-oogfactor.
Kleur
Blonde
Genetische code: AA bb C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Bruin, grijsverdunning en roze-oogfactor.
Kleur
Mocca blonde
Genetische code: Aa bb C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Mocca-modifier met blonde-uitkomst.
Kleur
Champagne
Genetische code: aa bb C* dd pp
Overerving: Gecombineerde overerving
Zwart-serie, bruin, grijsverdunning en roze-oogfactor.
Kleur
Albino
Genetische code: ** ** cc ** **
Overerving: Autosomaal recessief
cc is een visuele override; onderliggende A/B/D/P-kleur blijft genetisch relevant.
Patroon
Pinto
Genetische code: Pi*
Overerving: Autosomaal dominant
Pinto-locus expressie.
Patroon
Reversed Pinto
Genetische code: Pipi + Reversed modifier ON
Overerving: Modifier
Vereist Pinto-expressie plus reversed modifier.
Patroon
Full Reversed Pinto
Genetische code: PiPi + Reversed modifier ON
Overerving: Modifier
Full reversed visuele override binnen het Pinto-modifiermodel.
Patroon
Masked Pinto
Genetische code: Pi* + Masked modifier ON
Overerving: Modifier
Pinto-expressie met masked modifier.
Patroon
Snowflake
Genetische code: S*
Overerving: Autosomaal dominant
Snowflake-patroonlocus.
Patroon
White
Genetische code: Ww
Overerving: Genotypespecifiek
White genotype-specifieke uitkomst.
Patroon
Double White
Genetische code: ww
Overerving: Genotypespecifiek
Double White waarschuwing-uitkomst.
Double White is associated with severe health problems and this warning must always remain visible.
Patroon
Umbrous
Genetische code: U*
Overerving: Autosomaal dominant
Umbrous modifier.
Patroon
Ticking
Genetische code: T*
Overerving: Autosomaal dominant
Ticking modifier.
Verder lezen in de Knowledge Hub
How to spot and prevent hibernation attempts
Lees artikelGerelateerd onderzoek
Genetica
Kleurvererving bij Witbuikegels
Gearchiveerd negenjarig genetica-onderzoek gebaseerd op stambomen, kleuruitkomsten en calculatormodellen.
Bekijk onderzoekBronnen
Gebruikte bronnen
- Cassola, F. 2016. Atelerix albiventris (errata version published in 2017). The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T40602A115174097. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T40602A22324217.en. Accessed on 15 October 2026. Bron openen